Wrangler ile D1 Kullanımı

Ders 5: Wrangler ile D1 Kullanımı

Öğrenme Hedefleri

Bu dersi tamamladıktan sonra:

• Wrangler CLI’ı etkili şekilde kullanabileceksiniz
• D1 komutları ile veritabanı yönetimini yapabileceksiniz
• Migration sistemi ile schema versiyonlamasını öğreneceksiniz
• Local ve remote development ortamlarını yönetebileceksiniz

İçerik İçindekiler

1. Wrangler’a Giriş
2. D1 Komutları
3. Migration Sistemi
4. Local Development
5. Remote Development
6. Best Practices

---

Wrangler’a Giriş

Wrangler Nedir?

Wrangler, Cloudflare Workers ve D1 ile çalışmak için resmi CLI aracıdır. Geliştirme, test ve deployment süreçlerini kolaylaştırır.

Kurulum

# Global kurulum
npm install -g wrangler

# Versiyon kontrolü
wrangler --version

# Giriş yapma
wrangler login

Yapılandırma Dosyası

wrangler.toml dosyası projenizin yapılandırmasını içerir:

name = "my-d1-app"
main = "src/index.ts"
compatibility_date = "2024-01-01"

# D1 database bindings
[[d1_databases]]
binding = "DB"
database_name = "my-database"
database_id = "xxxxxxxx-xxxx-xxxx-xxxx-xxxxxxxxxxxx"

# Preview database for PR deployments
preview_database_id = "yyyyyyyy-yyyy-yyyy-yyyy-yyyyyyyyyyyyyyyy"

# Multiple databases
[[d1_databases]]
binding = "DB2"
database_name = "my-database-2"
database_id = "zzzzzzzz-zzzz-zzzz-zzzz-zzzzzzzzzzzzz"

# Custom migrations settings
migrations_dir = "migrations"
migrations_table = "d1_migrations"

---

D1 Komutları

1. Database İşlemleri

Database Listeleme

# Tüm veritabanlarını listele
npx wrangler d1 list

# Çıktı:
# ┌─────────────────┬───────────────┬──────────────┬──────────────┐
# │ name            │ version       │ created_at   │ regions      │
# ├─────────────────┼───────────────┼──────────────┼──────────────┤
# │ users-db        │ production    │ 2024-01-29   │ WEUR         │
# │ products-db     │ production    │ 2024-01-20   │ ENAM         │
# └─────────────────┴───────────────┴──────────────┴──────────────┘

Database Oluşturma

# Yeni veritabanı oluştur
npx wrangler d1 create my-database

# Belirli bir bölge ile oluştur
npx wrangler d1 create my-database --location=weur

# Jurisdiction ile oluştur (GDPR compliance için)
npx wrangler d1 create my-database --jurisdiction=eu

Database Bilgileri

# Veritabanı bilgilerini görüntüle
npx wrangler d1 info my-database

# Çıktı:
# ┌───────────────────┬──────────────────────────────────────┐
# │                   │ xxxxxxxx-xxxx-xxxx-xxxx-xxxxxxxxxxxx │
# ├───────────────────┼──────────────────────────────────────┤
# │ name              │ my-database                           │
# ├───────────────────┼──────────────────────────────────────┤
# │ version           │ production                            │
# ├───────────────────┼──────────────────────────────────────┤
# │ created_at        │ 2024-01-29T10:30:00.000Z             │
# └───────────────────┴──────────────────────────────────────┘

Database Silme

# Veritabanını sil (onay istenir)
npx wrangler d1 delete my-database

# Onay istemeden sil
npx wrangler d1 delete my-database --force

2. SQL Çalıştırma

Tek Komut Çalıştırma

# Local'de çalıştır
npx wrangler d1 execute my-database --local --command "SELECT * FROM users"

# Remote'da çalıştır
npx wrangler d1 execute my-database --remote --command "SELECT * FROM users"

# Komut dosyasından çalıştır
npx wrangler d1 execute my-database --local --file=./schema.sql

Interactive SQL

# Local'de interactive mode
npx wrangler d1 execute my-database --local --command

# Remote'da interactive mode
npx wrangler d1 execute my-database --remote --command

3. Backup İşlemleri

Backup Listeleme

# Backup listesi
npx wrangler d1 backup list my-database

# Çıktı:
# ┌─────────────────────┬──────────────────────────────────────┬────────────┬─────────┐
# │ created_at          │ id                                   │ num_tables │ size    │
# ├─────────────────────┼──────────────────────────────────────┼────────────┼─────────┤
# │ 1 hour ago          │ 123a81a2-ab91-4c2e-8ebc-64d69633faf1 │ 3          │ 95.3 kB │
# ├─────────────────────┼──────────────────────────────────────┼────────────┼─────────┤
# │ 1 day ago           │ 456b91b2-bc02-5d3e-9fcd-75e797444062 │ 3          │ 94.1 kB │
# └─────────────────────┴──────────────────────────────────────┴────────────┴─────────┘

Backup Oluşturma

# Manual backup oluştur
npx wrangler d1 backup create my-database

# Çıktı:
# ┌─────────────────────┬──────────────────────────────────────┬────────────┬─────────┬───────┐
# │ created_at          │ id                                   │ num_tables │ size    │ state │
# ├─────────────────────┼──────────────────────────────────────┼────────────┼─────────┼───────┤
# │ 2024-01-29T10:30:00 │ 789c92c2-cd13-6e4f-0gde-86e898555173 │ 3          │ 95.3 kB │ done  │
# └─────────────────────┴──────────────────────────────────────┴────────────┴─────────┴───────┘

Backup İndirme

# Backup indir
npx wrangler d1 backup download my-database 123a81a2-ab91-4c2e-8ebc-64d69633faf1

# Çıktı:
# 🌀 Downloading backup 123a81a2-ab91-4c2e-8ebc-64d69633faf1 from 'my-database'
# 🌀 Saving to /path/to/my-database.123a81a.sqlite3
# 🌀 Done!

Backup Geri Yükleme

# Backup'tan geri yükle
npx wrangler d1 backup restore my-database 123a81a2-ab91-4c2e-8ebc-64d69633faf1

# Çıktı:
# Restoring my-database from backup 123a81a2-ab91-4c2e-8ebc-64d69633faf1....
# Done!

---

Migration Sistemi

Migration Nedir?

Migration, veritabanı schema’sını versiyonlu olarak yönetmek için kullanılan bir sistemdir. Her migration dosyası veritabanında yapılan değişiklikleri içerir.

Migration Komutları

Migration Oluşturma

# Yeni migration oluştur
npx wrangler d1 migrations create my-database create_users_table

# Çıktı:
# ✅ Successfully created migration at migrations/0001_create_users_table.sql

Oluşturulan dosya:

-- migrations/0001_create_users_table.sql

-- Migration: create_users_table
-- Created at: 2024-01-29 10:30:00

-- Your SQL goes here
CREATE TABLE IF NOT EXISTS users (
    id INTEGER PRIMARY KEY AUTOINCREMENT,
    email TEXT NOT NULL UNIQUE,
    username TEXT NOT NULL UNIQUE,
    created_at DATETIME DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP
);

Migration Listeleme

# Uygulanmamış migration'ları listele
npx wrangler d1 migrations list my-database

# Çıktı:
# ├──────────────────────┬───────────────┬────────────┐
# │ name                 │ applied_at    │ status     │
# ├──────────────────────┼───────────────┼────────────┤
# │ 0001_init_db.sql     │ NULL          │ pending    │
# │ 0002_add_posts.sql   │ NULL          │ pending    │
# └──────────────────────┴───────────────┴────────────┘

Migration Uygulama

# Local'e uygula
npx wrangler d1 migrations apply my-database --local

# Remote'a uygula
npx wrangler d1 migrations apply my-database --remote

# Çıktı:
# ✔ Migration 0001_init_db.sql is newer than the current database version
# ✔ Successfully applied 2 migrations to my-database

Migration Yapısı

Önerilen migration yapısı:

my-project/
├── migrations/
│   ├── 0001_init_db.sql
│   ├── 0002_add_users_table.sql
│   ├── 0003_add_posts_table.sql
│   └── 0004_add_indexes.sql
├── wrangler.toml
└── src/
    └── index.ts

Migration Best Practices

-- ✅ Her migration'de IF EXISTS/IF NOT EXISTS kullanın
DROP TABLE IF EXISTS users;
CREATE TABLE IF NOT EXISTS users (
    id INTEGER PRIMARY KEY AUTOINCREMENT,
    email TEXT NOT NULL UNIQUE
);

-- ✅ Foreign key'leri defer_foreign_keys ile kullanın
PRAGMA defer_foreign_keys = ON;

-- DDL operations
ALTER TABLE users ADD COLUMN age INTEGER;

PRAGMA defer_foreign_keys = OFF;

-- ✅ Migration'leri tersine çalıştırılabilir yapın
-- (Down migration için SQL comments ekleyin)
-- DOWN: DROP TABLE users;

---

Local Development

Local Development Başlatma

# Local development server'ı başlat
npx wrangler dev

# Belirli bir port'ta başlat
npx wrangler dev --port 3000

# Remote bindings ile başlat
npx wrangler dev --remote

Local D1 Kullanımı

# Local veritabanını sorgula
npx wrangler d1 execute my-database --local --command "SELECT * FROM users"

# Local'e veri ekle
npx wrangler d1 execute my-database --local --command \
  "INSERT INTO users (email, username) VALUES ('test@example.com', 'test')"

# Local'i temizle
rm -rf .wrangler

Environment Variables

.dev.vars dosyası oluşturarak local environment variables tanımlayın:

.dev.vars

API_KEY=local_api_key_123
SECRET_KEY=local_secret_456
DATABASE_URL=local_database_url

ÖNEMLİ: .dev.vars dosyasını .gitignore ekleyin!

.gitignore

.dev.vars
.wrangler

---

Remote Development

Remote Development Modu

Remote development ile production veritabanını local’den test edebilirsiniz:

# Remote mode ile başlat
npx wrangler dev --remote

# Sadece belirli binding'ler için remote mode
npx wrangler dev --remote=DB

Remote Sorgular

# Remote veritabanını sorgula
npx wrangler d1 execute my-database --remote --command "SELECT COUNT(*) FROM users"

# Remote'e migration uygula
npx wrangler d1 migrations apply my-database --remote

# Remote'e veri ekle
npx wrangler d1 execute my-database --remote --file=./seed-data.sql

Remote vs Local

Özellik	Local	Remote
Veri Konumu	.wrangler/ klasörü	Production D1
Kullanım	Development & Test	Production testing
Speed	Çok hızlı	Network’e bağlı
Data Persistence	Manuel silmek gerekir	Otomatik backup

---

Best Practices

1. Environment Yönetimi

# ✅ Farklı environment'lar için farklı veritabanları
npx wrangler d1 create myapp-staging
npx wrangler d1 create myapp-production

# wrangler.toml
[[env.production.d1_databases]]
binding = "DB"
database_name = "myapp-production"
database_id = "prod-xxxxxxxx-xxxx-xxxx-xxxx-xxxxxxxxxxxx"

[[env.staging.d1_databases]]
binding = "DB"
database_name = "myapp-staging"
database_id = "staging-yyyyyyyy-yyyy-yyyy-yyyy-yyyyyyyyyyyy"

2. Migration Stratejisi

# ✅ Semantic naming kullanın
npx wrangler d1 migrations create my-db init
npx wrangler d1 migrations create my-db add_users_table
npx wrangler d1 migrations create my-db add_posts_table
npx wrangler d1 migrations create my-db add_indexes

# ✅ Migration'leri küçük tutun
# ❌ DEĞİL: 1000 satırlık tek migration
# ✅ EVET: 10 adet 100 satırlık migration

3. Data Seeding

# ✅ Ayrı seed dosyaları kullanın
# data/seed_local.sql (test verileri)
# data/seed_production.sql (boş veya minimal)

# Local seed
npx wrangler d1 execute my-db --local --file=./data/seed_local.sql

# Production seed
npx wrangler d1 execute my-db --remote --file=./data/seed_production.sql

4. Version Control

# ✅ Migration dosyalarını versiyon kontrolüne ekleyin
git add migrations/

# ❌ Local veritabanı dosyalarını ekleMEyin
echo ".wrangler/" >> .gitignore
echo "*.sqlite3" >> .gitignore
echo "*.db" >> .gitignore

5. CI/CD Entegrasyonu

.github/workflows/deploy.yml

name: Deploy to Workers

on:
  push:
    branches: [main]

jobs:
  deploy:
    runs-on: ubuntu-latest
    steps:
      - uses: actions/checkout@v3
      - uses: cloudflare/wrangler-action@v2
        with:
          apiToken: ${{ secrets.CLOUDFLARE_API_TOKEN }}
          command: d1 migrations apply MY_DB --remote

---

Pratik Örnekler

Örnek 1: Proje Kurulumu

# 1. Yeni proje oluştur
npm create cloudflare@latest my-d1-app
cd my-d1-app

# 2. D1 veritabanı oluştur
npx wrangler d1 create my-database

# 3. wrangler.toml'ı güncelle
# (Yukarıdaki binding bilgilerini ekleyin)

# 4. İlk migration'ı oluştur
npx wrangler d1 migrations create my-database init

# 5. Migration dosyasını düzenle
# (migrations/0001_init.sql'i açın ve schema ekleyin)

# 6. Local'e uygula
npx wrangler d1 migrations apply my-database --local

# 7. Local development'ı başlat
npm run dev

Örnek 2: Production Deployment

# 1. Remote migration'ı uygula
npx wrangler d1 migrations apply my-database --remote

# 2. Production'a deploy et
npx wrangler deploy

# 3. Production'da test et
curl https://my-d1-app.my-subdomain.workers.dev/users

Örnek 3: Rollback

# 1. Backup oluştur
npx wrangler d1 backup create my-database

# 2. Migration'u geri al (manuel)
# Migration dosyasını tersine yazın ve tekrar uygulayın

# 3. Alternatif: Backup'tan geri yükle
npx wrangler d1 backup list my-database
npx wrangler d1 backup restore my-database <backup-id>

---

Hata Ayıklama

Yaygın Hatalar

# ❌ Hata: "database not found"
# Çözüm: wrangler.toml'da database_name ve database_id kontrol edin

# ❌ Hata: "migration already applied"
# Çözüm: Migration numarasını değiştirin veya skip edin

# ❌ Hata: "local database not found"
# Çözüm: Önce migration'ı local'e uygulayın

# ❌ Hata: "permission denied"
# Çözüm: wrangler login ile tekrar giriş yapın

Debug Modu

# Debug modunda çalıştır
WRANGLER_DEBUG=1 npx wrangler d1 execute my-db --local --command "SELECT 1"

# Logları görüntüle
npx wrangler tail --format pretty

---

Özet

Bu derste aşağıdaki konuları öğrendiniz:

✅ Wrangler CLI komutları ve kullanımı ✅ D1 veritabanı yönetimi (create, list, info, delete) ✅ SQL execution (local ve remote) ✅ Migration sistemi ve best practices ✅ Local vs Remote development ✅ Backup ve restore işlemleri ✅ CI/CD entegrasyonu

Sonraki Ders

Bir sonraki dersimizde “D1 Database API” başlığı altında:

• Workers’tan D1’e erişim
• prepare(), batch(), exec() metodları
• Error handling ve best practices konularını inceleyeceğiz.

Kaynaklar

• Wrangler Documentation
• D1 Migrations
• Wrangler Commands

Alıştırma Soruları

1. Local ve Remote development arasındaki fark nedir?
2. Migration sistemi neden önemlidir?
3. .dev.vars dosyası ne için kullanılır?
4. CI/CD pipeline’ında D1 migration nasıl uygulanır?
5. Backup ve restore işlemleri nasıl yapılır?

---

Ders Süresi: 60 dakika Zorluk Seviyesi: Orta Ön Koşullar: Ders 4: Temel SQL Komutları